سوزن دوزي از هنرها و دست آفرينه‌هاي مردم در سيستان و بلوچستان به شمار مي آيد که با ظرافت دستان زنان بلوچ و پشتکار مداوم آنان، خلق مي‌شود.
قدمت اين هنر و رواج آن در همه مناطق بلوچستان به حدي است که از آن به منزله يکي از مولفه هاي هويت و شناسنامه فرهنگي اين منطقه ياد مي‌شود.
زنان و دختران بلوچ به سوزن‌ دوزي به عنوان يک کار هنري زيبا با دانه هاي ريز بافته شده روي پارچه که هر سوزن آن يادآور قدمت آن است، عشق مي ورزند.
در تمام بلوچستان از جمله در روستاهاي "اسپکه، هريدک، بمپور، مته سنگ، چانف، مهنت شهرستان نيکشهر، ايرندگان، مارندگان، اسماعيل‌آباد خاش، گشت، سوران، جالق، کله‌گان سراوان و همچنين زاهدان" هنر سوزن‌دوزي رواج دارد.
بانوان بلوچ با ظرافت خاص و حرکت سوزن و دستهاي خود روي پارچه نقشهاي بي بديل را در قالب اين هنر دستي به تصوير مي کشند.
لباس زنان بلوچ از شش قطعه سوزن‌دوزي شده شامل "پيش سينه، جي يا زي گوپتان، پايين دامن، زينت بخش سرآستين پيراهن و زينت بخش سرپاچه‌هاي شلوار" تشکيل شده است.
اين هنر زيبا از نسلهاي قديم به نسلهاي جديد تحويل داده شده اما اکنون وقتي پاي درددل هاي هنرمندان اين صنعت دستي مي نشينم، مي شنويم که اين هنر در معرض انقراض قرار دارد.
مربي و توليدکننده آثار سوزن دوزي در زاهدان معتقد است: جانمازبافها و پارچه بافهاي يزدي، سوزن دوزي بلوچ را در معرض نابودي قرار داده است.
شهين شهرکي در گفت و گو با ايرنا افزود: تکه هاي به اصطلاح سوزن دوزي که توسط رايانه شبيه به سوزن دوزي بلوچ توليد مي شود، به اصالت کار ما لطمه زده است.
وي گفت: يک سوزن دوز بايد حداقل چهار تا 10 روز مدام زحمت بکشد و به وسيله انگشتان و سوزن، آثار خود را تمام کند اما به وسيله رايانه همي کار در مدت 10 دقيقه طراحي مي شود.
او مدعي شد: در بازار زاهدان و شهرهاي استان طاقه و توپ توپ از آثار به اصطلاح سوزن دوزي بلوچ، از استان يزد وارد سيستان و بلوچستان مي شود.
وي گفت: همچنين افاغنه، سوزن دوزي بلوچ را که شبيه به سوزن دوزي خودشان است با کيفيت بسيار پايين تر در افغانستان مي دوزند و به نام سوزن دوزي بلوچ به فروش مي رسانند.
شهرکي افزود : افغانها با دست فروشي آثار خود را در ميادين شهر و بازار ها با قيمت پايين تر به فروش مي رسانند.
وي بيان کرد: اگر افغانها و جانماز بافها به کار خود ادامه دهند نسل سوزن دوزي بلوچ از بين مي رود.
معاون صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي سيستان و بلوچستان هم گفت: آداب و رسوم هنرهاي سنتي اين استان از جمله سوزن دوزي با افغانستان و پاکستان مشترک است و با اين وجود رواج اين هنر در آن سوي مرزها به سوزن دوزي اين منطقه صدمه نمي زند.
يحيي دانش در گفت و گو با ايرنا افزود: يکي از بر نامه هاي ميراث فرهنگي، صادرات هنرهاي منطقه به کشورهاي ديگر است و ما مي خواهيم در تمام دنيا اين سوزن دوزي نيز رواج پيدا کند.
وي گفت: اما اخيرا در زاهدان سوزن دوزي رايانه اي وارد بازار شده و ما نيز با اين نوع فعاليت ها مخالف هستيم.
او تاکيد کرد: استمرار اين روند و رونق سوزن دوزيهاي يارانه اي به فرهنگ و هنر سيستان و بلوچستان خدشه وارد مي کند.
وي گفت: از مسولان استاني و کشوري مي خواهيم جلوي امتيازهاي فعالان بازار هنرهاي رايانه اي گرفته شود.
او افزود: با آمدن سوزن دوزي رايانه اي با قيمتهاي پايين تر، استقبال از سوزن دوزي اصيل که قيمتهاي بيشتري دارد کاهش مي يابد و اين مشکل بزرگي براي سوزن دوزان منطقه ايجاد مي کند.
معاون سازمان ميراث فرهنگي سيستان و بلوچستان گفت: در بازارهاي زاهدان، مثل توپ موکت از اجناس سوزن دوزي رايانه اي وارد شده که بازار را اشغال کرده است.
دانش اظهارداشت: از آنجا که سوزن دوزي رايانه اي به تازگي وارد بازار شده ما اين موضوع را فقط رسانه اي کرده ايم و بايد با دستگاههاي مرتبط مثل شهرداريها و امور صنفي در تعامل باشيم تا بتوان از استمرار آن جلوگيري کرد.
وي افزود: برابر اصل 44 قانون اساسي، آثار هنرمندان به بخش خصوصي واگذار شده و ما بر روند کنترل و فروش آنها نظارت داريم.
او گفت: با توجه به وفور توليدات صنايع دستي در سيستان و بلوچستان با هنرمندان ارتباط برقرار کرده ايم تا به آنان مجوز فروشگاه بدهيم و خود، محصولات توليدي را به فروش برسانند.
وي افزود: قرار است در 10 شهرستان بازارچه هايي راه اندازي تا هنرمندان بدون واسطه محصولات خود را عرضه و با اين کار، دست دلالان کوتاه شود.
او اضافه کرد: ترويج رشته هاي بومي از قبيل سوزن دوزي، سکه دوزي و موارد مشابه و نيز حفظ، احيا و حمايت توليدکنندگان فعال در اين بخشها، در دستور کار قرار دارد